Giriş
Okul öncesi, insanın hayatındaki en hızlı gelişim dönemidir. Beyin gelişiminin en üst düzeyde olduğu ve çocuğun çevresinden ve etrafındaki kişilerden en fazla etkilendiği zamandır. Bu önemli aşamada, küçük çocukların manevi, zihni, duygusal, fiziksel ve sosyal gelişimi onların genel gelişimi üzerinde ve ne tür bir yetişkin olacakları konusunda doğrudan etkilidir. Kültür aktarımı, sosyal normlar ve değerler bu aşamada çocuklar tarafından hızlı bir şekilde sindirilir. Bu nedenle, küçük çocukların ahlaklı, sorumlu, olgun ve becerikli yetişkinler olarak yetişmesi için, onların gelişimi ve gelecekteki rahatı için güçlü bir sistem kurulması ve buna yatırım yapılması son derece önemlidir.

Okul Öncesi Eğitim
Okul öncesi eğitimi, çocuğun doğumunda başlayıp, sekiz yaşına kadar devam eğitimi olarak tanımlanır. Bazen de okul öncesi eğitim, altı yaş altındaki çocuklara ya da okula başlamadan önceki çocuklara tahsis edilen programlar anlamına da gelir. İslami açıdan bakıldığında ise, bir çocuğu eğitme süreci çocuk daha ana rahmindeyken başlar. Bu aşamada terbiye, tabii olarak daha manevidir ve öğrenme süreci devam eder. Bu süreç, kişi ölünceye kadar da devam eder. Eğitimin önemi Kur’an’da Allah Resulüne vahiy olarak inen ilk sure olan Alak Suresi 1-5 ayetlerde, Bakara Suresi 30-33. ayetlerde ve diğer birçok surede, ayrıca Peygamber Efendimizin (SAV) “İslam bilgiye dayalı bir dindir”, “İlim öğrenmek her Müslümana farzdır” gibi hadislerde defalarca tekrar edilmiştir.
İmam-ı Gazali çocuğun rolünü; Allah’ın vekili olarak şekillenmesi için, Allah’ın emaneti olarak anne ve babaya emanet edilen, saf ve temiz bir varlık olarak görür. Bu nedenle, okul öncesi eğitim, onları bu asil görevi yerine getirmesi için hazırlamak açısından çok önemlidir.

İnsan gelişimindeki safhalar
İnsanlar ömrü boyunca bir takım gelişim safhalarından geçerler ve her bir safhanın farklı ihtiyaç ve zorlukları vardır. İslam farklı gelişim safhalarını bilir ve her bir safhanın farklı özelliklerini dikkate alır. Peygamber Efendimizin ashabından Hz. Ali (RA), insan gelişiminin farklı safhaları ile ilgili eğitimin bir takım prensiplerinin olduğunu söylemiştir. Bunlar:
0-6 yaş
Çocuğa sevginizi tam olarak gösterin ve onunla birlikte vakit geçirin. Temizlik, büyüklere saygı, yeme adabı ve genel olarak iyi huy edinme gibi İslami değerleri aşılamada rol model olun.
7-14 yaş
Onlara yapması gereken zorunluluklarla ilgi temel bilgileri ve örneğin namaz kılma ve Ramazan ayında oruç tutma gibi farz sorumluluklarını öğretin. Bu safhada çocuğa uyulması gereken kurallar olduğunu öğretmek, bu görevleri ve kuralları uygun ödül ve ceza yöntemiyle göstermek, ebeveynler ile öğretmenlerin sorumluluğundadır.
15-21 yaş
Kendi geleceklerini seçmeleri ve planlarını yapmaları için onları teşvik edin ve onları serbest bırakın.
21 yaş ve üzeri
Yeni yetişkin olan birey ile dost olun ve onunla ebeveynler ve yaşlılar arasında diyalog kurmayı teşvik edin.

“Eğitim beşikten başlayıp, mezara kadar devam eden ömür boyu süren bir süreçtir. Çocukluğun ilk yıllarında çocuklarının kişilik ve karakterinin şekillenmesi ve biçimlenmesinde anne ve baba hayati bir rol oynamaktadır.”

Eğitimin Boyutları
İslam bilgi edinmeyi ve onu insanlığın hayrı için kullanmayı teşvik eder. İslam insan gelişimine bütüncül olarak bakar ve onu eğitim ile bilgiyi dengeli bir kişiliğin gelişmesini sağlamada merkeze alır. İnsan kişiliğine ikili bir boyutta yaklaşan batılı bakış açısının tersine, İslam insan kişiliğine üç-boyutlu bir unsurla yaklaşır: fiziksel unsur, psikolojik unsur ve manevi unsur. Bu nedenle, eğitimin süreci bu üç boyutu beslemelidir. Çocukluk eğitiminin boyutları aşağıdaki özellikleri kapsamalıdır:
İmani – İnanç
Ahlaki – İyi davranış
Fiziki – Temizlik, zindelik
Bilişsel/Zihni – yenilikçi
Manevi – Samimi, mütevazı
Sosyal – Duygusal yeterlilikler
Ayrıca temizlik konusunda temel bilgi ve uygulamalar, iyi niyet kavramı, helal kazanç kavramı, yaşlılar, komşular ve arkadaşlar gibi diğer kişilere saygılı olma ve hayvanları ve çevreye ilgi gösterme küçükken aşılanması gereken bir takım eğitim konularıdır.

Sonuç
Eğitim beşikten başlayıp, mezara kadar devam eden ömür boyu süren bir süreçtir. Çocukluğun ilk yıllarında çocuklarının kişilik ve karakterinin şekillenmesi ve biçimlenmesinde anne ve baba hayati bir rol oynamaktadır. Onlar bu genç nesle rehberlik yapan, ilgi ve sevgisini veren, denetleyen ve idare eden ilk rol modellerdir (Kudvetül Hasene). Bu nedenle, öğretme ve öğrenmeye yardımcı olacak yapıcı bir çevre oluşturmak çocuk için sağlıklı ve bütüncül gelişimini temin etmek, olmazsa olmaz bir zorunluluktur. Elbette çocukluk eğitiminin ideal sistemi peygamberlerin, ashaplarının ve ulemanın hayatları ile örneklendirilmelidir.

Prof. Kamaruzaman Yousuf
Malezya Teknoloji Üniversitesi İslami Medeniyet Fakültesi

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz