2010 yılından itibaren Milli Eğitim Bakanlığına bağlı tüm resmi ve özel örgün eğitim kurumlarının bütün sınıf ve şubelerinde uygulamaya konulan “Değerler Eğitimi Projesi“ ile ilgili birçok okulda örnek çalışmalar yapılırken çoğunlukla okullarda bu çalışmalar test ve sınav çalışmalarının gölgesinde kalıp ihmal ediliyor. Veya birkaç söz, resim veya afiş asmakla yetiniliyor. Birey hangi yaşta ve hangi konu olursa olsun anlatılanları, öğretilenleri, gördüklerini kapasitesine göre anlayacak, kavrayacak, öğrenecek ve hayata aktarabilecek özelliklere sahiptir.
Bazı okullar değerler eğitimi çalışmasını kulüp adı altında yürütürken bazı okullar da değerler eğitimi sorumlusu belirleyip faaliyet yapmaya çalışıyor.

Sadece Bilgilendirme Amaçlı Olmamalı


Değerler eğitimindeki amacımız öğrencinin yalnızca değerle ilgili bilgilendirilmesi yani değeri ezberletmek olmamalıdır. Önemli olan değerin önce farkındalığının ardından yaşam biçimi haline, davranış özelliğine dönüşmesini sağlamak olmalıdır. Bundan dolayı okullardaki eğitimin öncelikli amacı, öğrencilerin akademik olarak yetiştirilmesi, bilgi düzeylerinin artırılması olmamalıdır. Öncelikli amaç, öğrenciye olumlu ve faydalı tutum ve davranışlar kazandırmak olmalıdır. Olumlu tutum ve davranışlar kazanan öğrenci sağlam karaktere sahip olur. Ve hayatına anlam katar ve hayatta mutlu olur. Sağlam bir aile kurar. Öğrencinin hayatı boyunca öğreneceği bilgileri işleyecek, gerektiğinde davranışa dönüştürecek, gerektiğinde hayatı kolaylaştıracak çalışmalara dönüştürecek olan karakteridir. Bu yüzden okulların karakter inşası için programları olmalıdır. Değerler insanların duygu, düşünce ve davranışlarını şekillendirir. Bunu sağlamak için de sağlam karakterli rol model öğretmenler şarttır. Öğrenci çoğunlukla anlatılana değil yapılana ve yaşadıklarına bakıyor.

Okullarda Verilmesi İstenen Değerler

Milli Eğitim Bakanlığının okullarda verilmesini istediği değerleri şöyle sıralayabiliriz: Sevgi, sorumluluk, saygı, hoşgörü-duyarlılık, şefkat–merhamet, özgüven, empati, adil olma, cesaret, liderlik, nazik olmak, dostluk, yardımlaşma, dayanışma, temizlik, doğruluk-dürüstlük, emanete sahip çıkma, aile birliğine önem verme, bağımsız ve özgür düşünebilme, iyimserlik, yalan söylememe, sözünde durma, estetik duyguların geliştirilmesi, misafirperverlik, vatanseverlik, iyilik yapmak, çalışkanlık, paylaşımcı olmak, selamlaşma, tevazu, alçak gönüllülük, kültürel mirasa sahip çıkma, fedakârlık, vatan, millet ve bayrak sevgisidir.

Okullarda Nelere Dikkat Edilmeli

Çocuk değerlerini tanıma ve uygulamaya ilk önce ailede başlar. Okul hayatında öğretmen ve arkadaşlarından gördüklerini duyduklarını uygulamaya çalışarak gelişir. Değerler eğitiminin esas uygulandığı yer ailedir. Bundan dolayı okulların aileye yönelik eğitici çalışmaları ihmal etmemelidir.

Değerler eğitimi ile ilgili okul idaresinin dönem başında bir komisyon kurarak yıl içindeki çalışmaları okul şartları ve imkânlarına göre planlaması gerekir. Okul idaresi, öğretmenler, komisyon, öğrenci ve veliler bilgilendirilmeli yapılacak çalışmayı herkes sahiplenmeli, herkes konunun önemine inanmalıdırlar. Değerlerin öğretmenlerce ortak seçilmesi bütün öğretmenlerin konuyu sahiplenmesini sağlar. Öğrenciye olumlu tutum ve davranış kazandırmak öncelikli hedef olmalıdır. Bilgiden çok davranış özelliği kazandırmaya önem verilmelidir. Sınıf rehber öğretmenlerince öğrenci davranışları takip edilmeli, gerektiğinde veli ile diyalog sağlanmalıdır.
Okulda düzenlenecek kampanya ile kullanılmayan eşyalarla ilgili toplanacak yardımlar bir kardeş okula öğrenciler ile birlikte götürülebilir. Öğrenciler aralarında para toplayarak alacakları hediyeleri bizzat huzur evlerine veya ihtiyaç sahibi bir aileye götürebilir. Huzur evleri ziyaret edilebilir.

Değerler drama yolu ile ve oyun yolu ile öğrenciye öğretilmelidir. Öğrencinin okulda öğrendiklerini evde uygulamaya devam etmesi için anne ve babalar bilgilendirilmelidir.

Okul Öncesi Kurumlarda

Öğrenciye bilgiden çok uygulama ile yaklaşılması daha faydalı olacaktır. Öğrenciye değerle ilgili hikâyeler okunmalı, yaşanmış güzel olaylar anlatılmalı. Değerler drama yolu ile ve oyun yolu ile öğrenciye öğretilmelidir. Öğrencinin okulda öğrendiklerini evde uygulamaya devam etmesi için anne ve babalar bilgilendirilmelidir. Anne ve babalar aile eğitimi ve değerler eğitimi ile ilgili zaman zaman seminerlere alınmalıdır. Tablet, bilgisayar ve televizyon öğrencinin hayatında daha az yer tutmalı. Öğrenci film izleyecekse bile, onu olumsuz etkilemeyecek, değerlerimizi ön plana çıkaran filimler izlemesi sağlanmalı. Aile ile diyalog artırılmalıdır.

İlkokullarda Neler Yapılabilir?

Her medeniyet kendi insan tipini yetiştirir. İlköğretimden üniversiteye nasıl bir insan modeli, şahsiyet yetiştireceğimize dair bir planlama maalesef bugüne kadar yapılmamıştır. Varsa yoksa sınav başarılarına odaklanılmıştır. Bu da toplumsal ve birçok psikolojik sorunlara sebep olmaktadır. Bundan dolayı okullarda değerler eğitimi çalışması öğrenciye çok şey kazandıracaktır.

Her sınıf düzeyine göre hazırlanacak programlar sınıf içinde sınıf öğretmeni tarafından derslerde öğretilmelidir. Sınıf öğretmeni ayın değerini öğretirken, öğrencinin yaşamında uygulamasını alışkanlık haline getirmesini sağlamalı. Sınıfta değerle ilgili hikayeler, kıssalar okunmalı. Yaşanmış güzel anılar paylaşılmalıdır.

Sınıf panolarına ayın değeri ile ilgili yazı, afiş, güzel söz, fıkra, karikatür gibi materyaller asılabilir. Sınıflarda değerler drama olarak canlandırılabilir. Değerleri içeren fıkralar anlatılabilir. Atasözleri kullanılabilir. Değer ile ilgili resim, şiir ve kompozisyon yarışmaları yapılabilir. Örnek davranışlar sergileyen öğrenci ayın öğrencisi olarak panoya asılabilir. Okul panosu hazırlanabilir. Öğrencilerin göreceği yerlere güzel söz ve afişler asılabilir. Hayat Bilgisi dersleri değerler eğitimi için biçilmiş kaftan gibidir.

Ortaokullarda Neler Yapılabilir?

Derslerde dersin öğretmeni tarafından kısa bilgiler halinde öğrenci bilgilendirilmeli. Değer ile ilgili hikaye,fıkra, atasözü, anı ve kıssalar derste öğrenciler ile paylaşılmalıdır. Değerin önemi ve öğrenciye katacağı güzellikler anlatılmalıdır. Sınıflarda oluşturulan panolara konu ile ilgili yazı, afiş ve güzel sözler, deyimler asılmalıdır. Ayın öğrencisi ve örnek davranışlarda bulunan öğrenciler seçilerek panoya asılmalıdır. Şiir, kompozisyon ve resim yarışmaları yapılmalı ve dereceye giren öğrenciler ödüllendirilmelidir. Öğrencinin değerleri yaşam tarzı haline getirmesi sağlanmalıdır.

Liselerde Neler Yapılabilir?

Lisedeki öğrenciye değerleri bilgi olarak vermek kolaydır. Davranış haline getirmek zordur. Lise öğrencisinin duygularına hitap ederek, sorumluluk vererek başarılı olunabilir. Derslerde öğretmenler tarafından değerlerle ilgili kısa bilgiler verilmeli, konunun önemi ve değerin öğrenciye kazandıracağı kazanımlar anlatılmalıdır.

Öğrencilere değer ile ilgili yaşanmış olaylar ve kıssalar anlatılmalıdır. Öğrencilere verilecek örnekler güncel hayattan seçilmelidir. Öğrencinin değerin önemi ile ilgili olayları bizzat yaşayarak öğrenmesi etkili olur. Öğrenciye sosyal faaliyetlerde sorumluluk verilerek değerler öğretilebilir. Öğrencinin alan ziyaretlerinde bulunup yaşlıları, ihtiyaç sahiplerini yerinde görmesi ve onlara yapılacak yardım faaliyetinin içinde bulunması öğrenciyi etkiler. Yine önemli tarihi şahsiyetleri onlarda var olan değerleri araştırmalarını ve sınıfta anlatmalarını isteyebiliriz. Lise çevresinde çevre bilinci kazandırmak için sokak temizliği yaptırabiliriz. Değerleri okuyup kazanabilecekleri roman ve hikaye kitapları seçip okutabiliriz.

Üniversitelerde Neler Yapılabilir?

Bilimsellik, bilgiye değer verme, bilgi üretimi için fedakârlık, insanî değerler (hizmet sunulan kişilerin değerli oluşu, öğrencinin kişiliğine saygı) ve etik değerler (dürüstlük, doğruluk, güven) gelmektedir.

Her Medeniyet Kendi İnsan Tipini Yetiştirir.

İlköğretimden üniversiteye nasıl bir insan modeli şahsiyet yetiştireceğimize dair bir planlama maalesef bugüne kadar yapılmamıştır. Varsa yoksa sınav başarılarına odaklanılmıştır. Bu da toplumsal ve birçok psikolojik sorunlara sebep olmaktadır.
Böylece öğrencilerimiz üstünlüğün makamda, mevkide, parada olmadığını, bütün insanların bir ve eşit olduğunu, gerecek üstünlüğün iyi insan olmanın vasıflarını taşımaktan geçtiğini bilir. Her insanın özel ve önemli olduğunu, insana insanca değer verilmesi gerektiğini bilir. İnsanların birbirlerinin yaşam tarzlarına, dini değerlerine, düşüncelerine, özellerine saygı göstermesi gerektiğini bilir.

Gerektiğinde kendisine karşı kaba ve saygısız davrananı affetmeyi, sahip olduğu imkânları ihtiyaç sahipleri ile paylaşmayı ve adil almayı bilir. Kısaca değerlerimiz öğrencilerimizin iyiyi, doğruyu, güzeli yapmasını, bu güzellikleri yaşamı boyunca yaşam tarzı haline getirmesini, tarihimize, kültürümüze insanımıza ve güzel olan şeylere sahip çıkmalarını sağlayacaktır. İnsanlar öldükten sonra makam, mevki ve paraları ile değil, yaptıkları güzel davranışlarla ve bıraktıkları güzel eserlerle anılırlar.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz