GİRİŞ
Tarım ve sanayide üretim, güçlü bir ülke için iki önemli ekonomi cephesidir. Sanayide; gelişen teknolojinin yanında vazgeçilmez unsur, insan unsurudur. Bu ihtiyaç bugün hissedilmeye başlanılmıştır. Sanayiye vasıflı eleman yetiştiren meslek liseleri için gerekli tedbirler alınmazsa gelecekte büyük sıkıntılar baş gösterecektir. ‘Meslek Lisesi Memleket Meselesi’ sloganı gündemden hiç düşürülmeden, üzerinde her kesimden ciddi analizler yapılmalı, çözüm yolları bulunmalı ve hayata geçirilmelidir.

DURUM TESPİTİ
Önce 8 yıllık zorunlu eğitim, ardından da 12 yıllık zorunlu eğitim ile adeta bütün öğrenciler üniversite kapısına yönlendirilmiştir. Yıllarca uygulanan meslek lisesi mezunlarına üniversiteye girişte katsayı engeli ile üzerlerinde oluşan olumsuz havadan dolayı öğrenciler bu okulları tercih etmemeye başlamışlardır. Geçen yıl kaldırılan sınavsız Meslek Yüksekokullarına geçiş ile bu okullara yönelen meslek lisesi mezunları, ardından askerlik ile yirmili yaşları geçince, bu yaştan sonra da sanayi ortamına girmek istememektedirler. Esnaf yanında ve sanayide çırak olarak çalışma sona erme noktasına gelmiştir.

Sanayicilerimiz büyük yatırımlar yaparak kurduğu fabrikalarda çalıştıracak insan bulmakta güçlük çekmeye başlamıştır. Vasıflı eleman olmasından vazgeçmiş vasıfsız işçi bulmakta sıkıntı çekmektedir. Gelecek yıllarda çalışacak insan bulamama kaygısı içerisindedir. Bu hem kendileri hem de ülkemiz için büyük bir tehlikenin habercisidir.
Çocukların bir mesleğe yönelmeleri ve benimsemeleri küçük yaşlarda olmaktadır. Genellikle insanlarımız 15 yaş çağlarına kadar edindikleri mesleği yapma eğilimindedirler. Lise eğitiminden sonra ara vermeden alanında çalışması, mesleğini devam ettirmesi açısından önem arz etmektedir. Mesleki ve teknik eğitim almış olanların daha kolay iş bulabildikleri ve kendi işlerini kurabildikleri görülürken, işsizliğin büyük oranda üniversite mezunlarında olduğu görülmektedir.

Toplumumuzda evlenme yaşı gittikçe ilerlemekte, çocuk sayısı azalmaktadır. Ebeveynler bir erkek çocuğum var onu da sanayiye mi göndereyim, dilencilik yapar yine rahat ettiririm düşüncesindeler. Rahat, hazır, kolay bir yaşama alışan yeni nesil sanayi ve çıraklık ortamlarını tercih etmemektedirler. Bir şekilde mesleki eğitimi almış olanlarda sanayi ortamını değil de, masa başı işi veya şehir merkezinde günübirlik işleri tercih etmektedirler. Sanayide zor şartlarda ve tehlikeli ortamlarda çalışanlar tatmin edici ücreti alamadıklarından yakınarak, çocuklarını ve çevresini bu alanlara yönlendirmemektedirler.
Mesleki eğitim pahalı ve masraflı bir eğitimdir. Atölye, makine, teçhizat, uygulama maliyeti yüksektir. Meslek liselerinin mevcut altyapılarına ilaveten 2011 yılında Uzmanlaşmış Meslek Edindirme Merkezleri (UMEM) Projesi kapsamında ülke genelinde 110 meslek lisesinin her birine ortalama 600 bin TL’lik yeni teknolojik donanım kazandırılmıştır.

Meslek liseleri tehlikeli işyeri sınıfında olup, atölye eğitimlerinde büyük risk alınmaktadır. Bu eğitimi almış bir mezunun mesleği dışında bir işte çalışması ülke ekonomisine büyük bir kayıptır. Mezunların kendi alanlarında çalışmaları bir şekilde zorunlu hâle getirilmelidir.
Hâlihazırda meslek liselerine 3 çeşit öğrenci gelmektedir: Birincisi hiçbir Anadolu Lisesine yerleşemeyen üniversite hayali olan öğrenciler. İkincisi aile, okul ve çevresinin teşviki ile teknik eleman olma isteğiyle gelen öğrenciler. Üçüncüsü de zorunlu eğitimden dolayı istemeyerek gelenler. Okullarımıza 2 madde kapsamında gelen %20-25’lik gruba, en azından bir o kadar daha ilave etme çabası hâkimdir. Verim alınan öğrenciler de bu gruptakilerdir.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ:
Ortaokul seviyesinde meslek okulları açılarak, meslekî yönlendirmeye 5. sınıftan itibaren başlanmalı ve lise öğrenimi almış her gencimiz mutlaka bir meslek sahibi olarak mezun olmalıdır. Sanat ve beceri dersleri, meslek dersleri ile çıraklık, kalfalık ve ustalık mefhumları eğitim sistemi tarafından önemsenmelidir. Liselerde sözel veya sayısal alanların yanında sanat ve beceri kabiliyeti olan öğrenciler meslek alanlarına yönlendirilmelidir.

Meslek liselerinde 9. Sınıftan itibaren alan uygulama dersleri başlamalıdır. Alan derslerine ağırlık verilmelidir. Bu öğrencilerin öncelikli hayali üniversite okumak değil, alanında iyi yetişmiş teknik adam olmak olmalıdır. 11. Sınıfta 3 gün, 12. Sınıfta 5 gün işletmelere gönderilmelidir.
Gençlerimiz üzerindeki ‘üniversite okumazsan bir hiçsin’ şeklindeki psikolojik baskı kaldırılmalı, meslek lisesi mezunları saygınlık sahibi yapılmalıdır. Herkesin üniversite sınavına girme gereği duymayacağı şekilde düzenleme yapılmalıdır. Üniversite hedef olmaktan çıkarılmalı, çalışırken okumak özendirilmelidir. İkinci öğretim, açıköğretim, uzaktan öğretim vb. kolaylaştırılmalıdır. Dolayısıyla 20’li yaşlardaki 4-5 yıllık genç enerji değerlendirilmiş ve ailelerin üzerindeki yük hafifletilmiş olacaktır.

Meslek liseleri üniversiteye hazırlayan bir okul değil, iş ve meslek hayatına hazırlayan bir okul statüsüne kavuşturulmalıdır. Anadolu Meslek Programları (AMP) tamamen mesleğe hazırlamalı, yeni sistemde sınavla alan Anadolu Teknik Programları da (ATP) mühendislik fakültelerine öğrenci yetiştirmelidir.
Mesleki eğitim anlayışı esnetilmelidir. Ortaokul ve lise seviyesi gençlerin berber, tamirci, usta vb. yanında çalışmaları teşvik edilmelidir. Mesleki eğitimde ahilik süreci uygulanmalıdır. Ustaların, bir mesleği öğretmenin yanı sıra gence aynı zamanda bir kişilik de kazandıran Ahilik kültürü önemsenmeli ve kurumsallaşmalıdır. Eski Çıraklık Eğitim Merkezi bugünün Mesleki Eğitim Merkezleri, hiçbir örgün eğitime gidemeyen öğrencilerin zoraki gittiği yerler değil, bu madde kapsamında bir usta yanında çalışan gencin belge almak için gittiği kurum olmalıdır. Çıraklık, kalfalık ve ustalık örgün eğitim sistemine alınmalıdır. Bu kapsamda Çıraklık₌Ortaokul, Kalfalık₌Lise, Ustalık₌Meslek Yüksek Okulu derecesinde sayılması gençlerimizi mesleklere yönlendirecektir.

Her sanayicinin ihtiyaç duyduğu elemanı kendisinin yetiştirmesi yönünde zemin hazırlanmalıdır. Fabrikaların bünyesinde bir eğitim merkezi bulunmalı, mesleki eğitimi fabrikada alırken, diğer derslerini okullarda tamamlama imkânı sunulmalıdır.
OSB’lerdeki meslek liseleri yarı özerk hâle getirilmeli, öğretmen seçiminde inisiyatif kullanılmalıdır. Öğretmenlerimiz fabrikalarda pratik eğitimlerden geçirilmelidir. 4 yıl boyunca yemek, servis, burs vb. destek verilen öğrencilerle yapılacak sözleşmeyle mezun olduktan sonra 4 yıl alanıyla ilgili fabrikalarda çalışma zorunluluğu getirilmelidir.
Sanayide ara eleman ihtiyacı, yetişmiş eleman olmadığından değildir. Yıllardır meslek liselerinden, mesleki açıdan iyi yetişmiş, teknolojik açıdan donanımlı mezunlar verilmektedir. Mesele bu gençlerin sanayide çalışmak istememesidir. Öğrenciler, kendi alanlarında çalışması yönünde motive edilmeli, ilgi ve merak uyandırılmalıdır. Alanına ilgi duyan bir öğrenci meslek lisesinden iyi yetişememiş olsa bile işyerinde kısa sürede yetiştirilebilecektir.

Meslek liselerinin imajı düzeltilmelidir. Bu işe fiziki görünümle başlanmalıdır. Şehirlerin merkezinde bulunan bu okulların çevre düzenlemesinden bahçe girişine, bina boyasından atölye kapılarına kadar yeniden gözden geçirilmeli, albenili hâle getirilmelidir. İl çapında yapılan açılış ve törenler bu okullarda yapılmalıdır. Okul ve atölye kapıları halka açılmalıdır. Bir zamanların sınavla öğrenci alan bu okulları, hep birlikte yeniden ihtişamlı okul statüsüne taşınmalıdır.
Kendi alanıyla ilgili işyerlerinde çalışan meslek lisesi mezunlarına tehlike sınıfına göre en az asgari ücretin 1,5 katı olmak üzere kademeli ücret verilmelidir.
İş-Kur politikaları gözden geçirilmelidir. Ailede çalışabilecek bir kişi varsa ona uygun iş bulunmalı, eğer çalışmazsa işsizlik ödeneği, sosyal yardım, belediye yardımı vb. yardımlar sınırlandırılmalıdır.
Ülke genelinde bir seferberlik başlatılmalı, başta esnaf ve sanayicilerimiz olmak üzere kendi çocuklarımızı bu okullara göndermeliyiz.
Meslek lisesi öğrencilerine askerlik kolaylığı sunulmalıdır. 25 yaşına kadar alanıyla ilgili bir işte en az 4 yıl çalışan gence kısa dönem askerlik kolaylığı sunulabilir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz